Bilim insanlarına göre Arktik Bölgesi, iklim değişikliği nedeniyle geri dönüşü zor yeni bir ekstrem hava dönemine girdi. Grönland da aşırı hava olaylarından en çok etkilenen “sıcak noktalar” arasında yer alıyor.
Science Advances’de yayımlanan uluslararası araştırma, 70 yılı aşkın iklim verisini analiz ederek Arktik’te yeni bir aşırı hava rejimi başladığını ortaya koydu. Özellikle son 30 yılda, daha önce aşırı hava görmemiş alanlarda sıcak dalgaları, kuraklık ve olağandışı kar koşulları görüldü.
Sheffield Üniversitesi’nden Prof. Gareth Phoenix, “Araştırmamız, Arktik’te aşırı hava olaylarının sıklığının keskin biçimde arttığını gösteriyor. Bölgenin üçte birinde bu olaylar çok yakın zamanda ortaya çıktı. Bu, Arktik’in daha önce hiç deneyimlemediği yeni bir aşırı hava çağına girdiği anlamına geliyor.” dedi.
Araştırmacılar aylık ortalamalara yansımayan kısa süreli ama yıkıcı olaylara odaklandı; incelenen veriler arasında sıcak hava dalgaları, kuraklık, kar örtüsündeki ani değişimler ve mevsimsellik bozulmaları yer alıyor.
Haritalama çalışmaları Orta Sibirya, Batı İskandinavya ve Grönland kıyılarının en çok etkilenen bölgeler olduğunu gösteriyor. Kanada Yüksek Arktik Takımadaları da kırılan deniz buzları ve orman yangını dumanlarıyla öne çıkıyor.
Artan sıcaklıklarla birlikte “kar üzerine yağmur” olayları daha sık görülüyor ve oluşan buz tabakası besin kaynaklarını kilitliyor. Bu durum likenle beslenen ren geyikleri için hayati bir tehdit oluşturuyor.
Araştırma doğrudan ekolojik sonuçları incelemese de bilim insanları etkilerin yıkıcı olabileceğinde hemfikir. Finlandiya Meteoroloji Enstitüsü’nden Juha Aalto, “Büyüme mevsimi ve kar koşulları, kuzey türlerinin hayatta kalması için kritik. Bu dengelerin bozulması, ekosistemlerin işleyişini temelden sarsıyor.” ifadelerini kullandı.
Önceki çalışmalar Arktik’in dünya ortalamasından daha hızlı ısındığını ve bitki örtüsünde gerilemeyle “Arktik kararması”nın görüldüğünü göstermişti. Helsinki Üniversitesi’nden Miska Luoto, “Bu bulgular, iklim değiştikçe Arktik ekosistemlerin daha önce hiç karşılaşmadıkları koşullara maruz kalacağını gösteriyor. Bunun doğa üzerindeki uzun vadeli etkileri çok ciddi olabilir” dedi.
Araştırmacılar, Arktik’teki bu yeni aşırı hava çağının küresel ısınmanın gezegen ekosistemlerinde yol açtığı geri döndürülemez değişimlerin çarpıcı örneklerinden biri olduğunu belirtiyor.