Amazon Web Services (AWS), yapay zeka veri merkezlerinin su ve elektrik tüketimiyle ilgili tepkileri azaltmak için yerel topluluklara beş yıl içinde 1 milyar doların üzerinde kaynak aktaracağını açıkladı.
Yapay zeka altyapısı yerel tepkilerin odağında
Yapay zeka modellerinin eğitilmesi ve çalıştırılması için gerekli işlem gücünü sunan veri merkezleri, ABD genelinde artan elektrik talebi, yükselen faturalar ve yerel altyapı üzerindeki etkileri nedeniyle eleştiriliyor.
AWS, veri merkezlerinin bulunduğu bölgelerde su ve elektrik tüketiminden kaynaklanan sorunlara çözüm bulmak amacıyla önümüzdeki beş yıl boyunca 1 milyar doların üzerinde yatırım yapacak. Reuters’ın aktardığına göre şirket; eğitim, istihdam programları, su ve enerji tasarrufu ile elektrik faturalarının karşılanabilirliği gibi yerel önceliklere finansman sağlayacağını duyurdu.
Veri merkezleri, 3 Kasım’daki ara seçimlere hazırlanan Cumhuriyetçileri zor durumda bırakırken ülke çapında 100’den fazla veri merkezi moratoryumu da gündeme geldi.
Amazon’un verilerine göre şirket, 2011 ile 2025 yılları arasında veri merkezlerine 276 milyar dolar yatırım yaptı. Indiana, Louisiana, North Carolina, Virginia ve Mississippi dahil birçok eyalette büyük yeni tesis ve kapasite artışı projeleri devam ediyor.
AWS yöneticisi Matt Garman, yatırımların ertelenemeyeceğini belirterek “Veri merkezlerinin inşasında aciliyet söz konusu; çünkü yapay zekanın ekonomi ve ulusal güvenlik için taşıdığı faydaları gören tek ülke biz değiliz. Yapay zekada lider olan ülkeler bu teknolojiyi şekillendirecek ve ondan en fazla yararı sağlayacak” dedi.
AWS ayrıca 2030 yılına kadar tükettiğinden daha fazla suyu topluma geri vererek “su pozitif” olmayı taahhüt ettiğini ve bu hedefin yüzde 75’ine ulaştığını bildirdi.
Veri merkezleri için bağımsız doğalgaz santralleri
Teknoloji şirketleri, yapay zeka operasyonlarını şebekeye bağlanma sürelerini beklemeden çalıştırabilmek için bağımsız enerji üretimi projelerine yöneliyor.
Piyasa istihbarat şirketi Cleanview’ın uydu görüntülerine dayanan analizine göre Amazon’un geçen hafta başvurduğu üç veri merkezi inşaat izni, Pacifico Energy tarafından geliştirilen “GW Ranch” doğalgaz santraliyle bağlantılı.
AFP’nin haberine göre Texas’ın Pecos bölgesindeki santral için hazırlanan izin belgeleri, tesiste 35 türbin bulunacağını ve 7,65 gigavat elektrik üretileceğini gösteriyor. Bu kapasite, ABD’de halen işletilen tüm doğalgaz santrallerinin kapasitesini aşıyor.
SoftBank ortaklığıyla Ohio’da planlanan 9,2 gigavatlık proje ise hem kamu şebekesine bağlanmayı hem de veri merkezine elektrik sağlamayı amaçlıyor.
Texas’taki tesisin yılda 30 milyon tonun üzerinde sera gazı salımı için izin alabileceği hesaplanıyor. Bu seviye, ABD’deki tekil tesisler arasında izin verilen en yüksek yasal salım sınırına karşılık geliyor. Şirketler çoğunlukla izin verilen üst sınırların altında kalsa da veriler, son derece yüksek bir emisyon potansiyeline işaret ediyor.
Amazon: Maliyetleri tüketici faturalarına taşımayacağız
Amazon, yapay zeka altyapısının halkın elektrik faturalarını artırdığı yönündeki itirazlara karşı kendi elektriğini üreterek maliyeti tüketiciye yansıtmayacağını açıkladı.
Şirket sözcüsü, operasyonların enerji maliyetini bütünüyle üstlenme yaklaşımını benimsediklerini belirterek “Pecos’ta planlanan yeni veri merkezi yerleşkemiz tam olarak bunu yapıyor.
Tesis, Texaslı ailelerin elektrik masraflarını artırmayacak şekilde kendi bünyesindeki üretimle beslenecek ve şebeke bağlantı takvimleri elverdiğinde ana hatta entegre olacak biçimde tasarlandı” açıklamasını yaptı.
Amazon ayrıca bölgede güneş enerjisi ve batarya depolama seçeneklerini değerlendirdiğini, su havzalarındaki baskıyı azaltmak için içilemeyen tuzlu yer altı suyundan yararlanacağını bildirdi.
İklim Taahhüdü doğrultusunda 2040 yılına kadar net sıfır karbon hedefine bağlı kaldığını belirten Amazon, Texas’ta toplam kapasitesi yaklaşık 10 gigavata ulaşan 40 karbonsuz enerji projesine öncülük ettiğini kaydetti.
Doğalgaz kullanımı iklim hedeflerini baskılıyor
Şebekeden bağımsız enerji üretimi, Elon Musk’ın kurduğu xAI şirketinin 2024 yılında Memphis’teki veri merkezine mobil gaz türbinleri yerleştirmesiyle hız kazandı.
Cleanview verilerine göre xAI, bugün işletmede olan 2 gigavatlık şebeke dışı kapasitenin büyük bölümünü kontrol ediyor. Bununla birlikte Meta, Microsoft ve Oracle gibi teknoloji devlerinin de yer aldığı toplam 97 gigavatlık proje hazırlık aşamasında.
Türbinlerin verimliliği ve kullanım sıklığına bağlı olarak bu santrallerin yıllık toplam karbondioksit salımının 200 milyon tonu aşabileceği hesaplanıyor. Bu miktar, 45 milyondan fazla otomobilin yıllık emisyonuna ya da Pakistan’ın bir yılda ürettiği toplam karbon salımına denk geliyor.
Endişeli Bilim İnsanları Birliği enerji analisti John Rogers, doğalgazın daha verimli biçimlerde kullanılabileceğini belirterek “Bu santrallerin neredeyse hiçbiri bu yöntemleri önermiyor. Bu da hem doğrudan yerel kirlilik hem de iklim açısından önem taşıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Doğalgaz santralleri kömüre göre daha az kirletici olsa da gezegeni ısıtan önemli sera gazı kaynakları arasında bulunuyor. Bu tesisler doğrudan karbon salımının yanı sıra güçlü bir sera gazı olan metan sızıntılarına da neden olabiliyor; kalp ve akciğer hastalıklarıyla ilişkilendirilen ince partikül madde, solunum sorunlarını tetikleyen azot oksitler ile cıva, formaldehit ve benzen gibi tehlikeli hava kirleticileri yayıyor.