Yapay zekanın artan enerji ihtiyacı sektörün tüketimini 2030’a kadar ikiye katlayarak Japonya’nın toplam elektrik kullanımına yaklaşabilir. Bu baskı karşısında ‘sonsuz enerji’ olarak nitelenen nükleer füzyon, teknoloji dünyasında öne çıkan çözüm olarak dikkat çekiyor.
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre büyük dil modelleri şu anda dünya enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 1,5’ini kullanıyor. Modeller daha gelişmiş hâle geldikçe bu oranın artması bekleniyor.
Veri merkezlerinin hızla çoğalması ve yapay zeka uygulamalarının yaygınlaşması elektrik şebekeleri üzerinde baskı oluşturuyor. Bu durum teknoloji devlerini yeni nesil enerji çözümlerine milyarlarca dolar yatırmaya yöneltiyor.
Nükleer füzyon teknoloji dünyasında adeta ‘gümüş kurşun’ niteliğinde görülüyor ve teorik olarak tehlikeli radyoaktif atık üretmeden neredeyse sınırsız enerji sağlayabilir. Füzyon, temiz ve sürdürülebilir bir enerji kaynağı olma vaadi taşıyor.
Füzyon çalışmalarının nihai hedefi Güneş’teki süreci taklit ederek iki hafif elementin birleşmesiyle enerji üretmektir. Bu süreç, fosil yakıtlara göre tükenme riski ve çevresel tehditleri azaltma potansiyeli sunuyor.
Microsoft kurucusu Bill Gates ve OpenAI CEO’su Sam Altman, yapay zekanın artan enerji ihtiyacına karşı füzyonu güçlü bir çözüm olarak destekliyor. Altman 2024 Davos toplantısında “Bir atılım olmadan bu noktaya ulaşmamız mümkün değil” diyerek yatırım çağrısı yaptı ve Gates ise Breakthrough Energy fonu aracılığıyla bu alandaki girişimleri destekliyor.
Nükleer füzyon araştırmaları uzun süredir sürerken son yıllarda alanda ciddi bir ivme görüldü ve özel sektör girişimleri arttı. Dünyanın en büyük füzyon deneyi ITER yıllarca gecikme ve bütçe aşımı yaşarken yeni nesil girişimler daha kompakt reaktör tasarımlarına odaklanıyor.
Plazmayı kontrol etmek için kullanılan güçlü mıknatıs teknolojilerindeki ilerlemeler daha küçük reaktörlerin geliştirilmesini mümkün kıldı. Bu gelişmeler merkezi olmayan ve kırsal bölgelerdeki veri merkezlerinin yerel enerji ihtiyaçlarını karşılayabilecek çözümler sunabilir.
Yapay zeka ve veri merkezlerinin yayılması birçok ülkede elektrik şebekelerini zorluyor ve altyapı maliyetleri ile kesinti risklerini artırıyor. Bu nedenle teknoloji firmaları yeni enerji kaynaklarına yatırım yaparken hükümetler de iletim hatları ve altyapı projeleriyle yanıt veriyor.
Füzyon henüz ticari ölçekte yaygınlaşmamış olsa da artan enerji talebi karşısında teknoloji dünyası için önemli bir çözüm adayı olmaya devam ediyor. Önümüzdeki yıllarda hem araştırma hem de özel sektör yatırımları bu alandaki gelişmeleri belirleyecek.