Türk bilim insanları Ay ve Mars regolitlerinde domates yetiştirmeyi başardı. Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday’ın yürüttüğü TÜBİTAK destekli projede regolit simülasyonlarında domates üretimi gerçekleştirildi.
Proje Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, eşi Doç. Dr. Barış Uzilday ve EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız tarafından yürütülüyor. Yaklaşık 15 ay önce ABD’den getirilen Ay ve Mars regolit simülantları kullanıldı.
İlk aşamada schrenkiella parvula, arabis alpina ve noccaea sempervivum gibi ekstremofit bitkiler yetiştirilerek regolit benzeri materyallerdeki yüksek metal ve tuz içeriğinin azaltılmasına çalışıldı. Bu biyolojik iyileştirmenin ardından domates yetiştirme aşamasına geçildi.
Çalışmada domates bitkileri yetiştirildi ve bazı örneklerde yüksek miktarda meyve elde edildi. Doç. Dr. Uzilday, meyvelerin kalitesi ve moleküler mekanizmalarının sonraki aşamalarda inceleneceğini söyledi.
EÜ Ziraat Fakültesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız, hasat olgunluğuna gelen domateslerde detaylı kalite analizleri yapacaklarını ve Dünya toprağında yetişen örneklerle karşılaştırma yapılacağını belirtti. Elde edilecek verilerin ürünlerin tüketilebilirliği konusunda yol gösterici olması hedefleniyor.
Uzilday, regolitlerin organik madde bakımından fakir olduğunu ve Dünya’dan Ay ya da Mars’a toprak götürmenin mümkün olmadığını belirtti. Araştırma, Ay ve Mars’ta kurulacak yerleşimlerde kullanılabilecek tarım yöntemleri geliştirmeyi amaçlıyor; ekip ayrıca Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı için hazırlanan mikro yer çekimi deneyiyle bazı bitkilerin uzay ortamında da yetiştiğinden emin olduklarını ifade etti.