Özel olarak eğitilmiş bir yapay zeka sistemi, Sovyetler Birliği’nin Luna 9 uzay aracının olası konumlarını daralttı. Araştırmacılar gelişmiş makine öğrenimi yöntemleriyle aracı bulmaya çalışıyor.
Bulgular, npj Space Exploration adlı hakemli dergide yayımlanan çalışmada paylaşıldı. Uluslararası ekip yapay zeka sonuçlarını yayımlanan makalede detaylandırdı.
Luna 9, 3 Şubat 1966’da Ay’a yumuşak iniş yapan ilk insan yapımı araç olarak tarihi bir görev gerçekleştirmiş ve Dünya’ya Ay yüzeyinin ilk fotoğraflarını göndermişti. Ancak aracın Ay yüzeyindeki tam konumu onlarca yıldır kesinleşmedi.
Bu belirsizlikte dönemin hatalı hesaplamaları ve Luna 9’un sıra dışı iniş yöntemi etkili oldu. Araç şişirilebilir amortisörlü küresel bir kapsül açarak yüzeyde sekerek durdu; Pravda gazetesinde yayımlanan koordinatlar uzun süre tartışıldı ve 2009 LROC görüntüleri bu noktada aracın olmadığını ortaya koydu.
Arayışta yeni bir adım, University College London’dan veri bilimci Lewis Pinault’nun geliştirdiği yapay zeka algoritması oldu. Sistem, Apollo iniş alanlarına ait LROC görüntüleriyle eğitildi ve Ay yüzeyindeki insan yapımı izleri tespit edebilecek düzeye ulaştı; Luna 16 görüntülerindeki testlerde yüksek doğruluk sağlandı.
Araştırmacılar yapay zekayla Pravda’da belirtilen yaklaşık 5’e 5 kilometrelik alanı taradı ve Ay toprağında insan yapımı bir aracın izlerine işaret edebilecek birden fazla olası konum belirledi. Bu aday noktaların doğruluğu kısa sürede test edilebilecek.
Hindistan’ın Chandrayaan-2 yörünge aracı Mart 2026’da bölgenin üzerinden geçecek ve yapacağı yüzey haritalama çalışmaları yüksek çözünürlüklü veri sağlayacak. Elde edilecek veriler sayesinde Luna 9’un konumunun büyük olasılıkla netleşmesi bekleniyor.