Mevsimler senkronize değil: 20 yıllık uydu verileri gösterdi

Kaliforniya Üniversitesi Berkeley araştırmacıları, 20 yıllık uydu verilerini analiz ederek mevsimler senkronize değil sonucuna ulaştı. Bulgular, ilkbahar, yaz, sonbahar ve kışın gezegen genelinde şaşırtıcı biçimde uyumsuz yaşandığını gösteriyor.

Aynı yarımkürede olmak, aynı enlemde ya da benzer yükseklikte bulunmak mevsimlerin aynı anda yaşanacağı anlamına gelmiyor. Yan yana bulunan bölgeler bile tamamen farklı iklim ve ekolojik döngülere sahip olabiliyor.

Araştırmacılar doğanın kendi “görünmez zaman dilimleri” oluşturduğunu belirtiyor. Çalışmanın başyazarı biyocoğrafyacı Drew Terasaki Hart, mevsimselliğin basit bir döngü olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor.

Hazırlanan yeni küresel harita, kara ekosistemlerinin mevsimsel zamanlamasını bugüne kadarki en kapsamlı şekilde ortaya koyuyor. Harita, mevsimlerin en çok uyumsuz olduğu bölgelerin aynı zamanda biyolojik çeşitlilik açısından zengin sıcak noktalar olduğunu gösteriyor.

Komşu iki habitatta besin kaynaklarının yılın farklı zamanlarında ortaya çıkması bitki ve hayvan türlerinin farklı evrimsel yollar izlemesine yol açabiliyor. Bu durum, zamanla türlerin birbirinden ayrılmasına ve yeni türlerin ortaya çıkmasına neden olabiliyor.

Örneğin Arizona’daki Phoenix ve Tucson kentleri arasında yalnızca 160 kilometre olsa da farklı mevsim ritimlerine sahip. Tucson yaz musonlarında yoğun yağış alırken Phoenix’te yağışların büyük bölümü kış aylarında görülüyor ve bu fark ekosistemleri belirgin biçimde şekillendiriyor.

Çalışma ayrıca Kaliforniya, Şili, Güney Afrika, Güney Avustralya ve Akdeniz Havzası’ndaki ormanların büyüme döngülerinin diğer ekosistemlere kıyasla yaklaşık iki ay gecikmeli zirveye ulaştığını tespit etti.

Uyumsuzluk tarımda da gözlemleniyor; araştırma Kolombiya’daki kahve hasadı takviminin karmaşıklığını, dağlarla ayrılan ve sadece bir günlük mesafede bulunan kahve çiftliklerinin mevsimsel döngüler açısından neredeyse farklı yarımkürelerdeymiş gibi davranabilmesine bağlıyor.

Bilim insanları, birçok iklim ve ekoloji modelinin mevsimleri basit ve evrensel kabul ettiğini; ancak iklim krizinin etkilerini doğru değerlendirmek için yakın bölgeler arasındaki ince mevsim farklarının da hesaba katılması gerektiğini vurguluyor.

Terasaki Hart’a göre bu yeni bakış açısı iklim bilimi ve koruma çalışmalarının yanı sıra tarım, biyolojik çeşitlilik ve salgın hastalıkların yayılımı gibi alanlarda da önemli sonuçlar doğurabilir.