CRASH Clock kuruldu: İlk büyük uzay çarpışması 3 günden kısa sürecek

CRASH Clock adlı yeni metrik, eğer bugün tüm uyduların kontrolü kaybedilirse ilk büyük çarpışmanın 3 günden kısa süreceğini gösteriyor. Bu gösterge, Dünya yörüngesinin ne kadar tehlikeli hale geldiğini somutlaştırmak için geliştirildi.

CRASH Clock, tıpkı nükleer savaş riskini ölçen Kıyamet Saati gibi yörünge sağlığını izliyor. Araştırmanın yazarlarından Aaron Boley bu saati “hata lüksümüzün ne kadar azaldığını gösteren çevresel bir gösterge” olarak tanımlıyor.

Hesaplamalara göre 2018’de uyduların kontrolü kaybedilseydi ilk çarpışma yaklaşık 128 gün sonra gerçekleşecekti. Ancak son sekiz yılda SpaceX’in Starlink gibi mega-takımyıldız projeleriyle yörünge hızla doldu; 2018 sonunda alçak Dünya yörüngesinde yaklaşık 2 bin aktif uydu varken Mayıs 2025’te bu sayı yüzde 485 artışla 11 bin 700’ün üzerine çıktı.

Araştırmanın başyazarı Sarah Thiele, en yüksek olasılıkla risk oluşturan durumun şiddetli güneş fırtınaları olduğunu vurguluyor. Güneşten gelen yoğun radyasyon uydu sistemlerini geçici olarak felç edebilir ve uyduların yerini kestirmeyi imkânsız hale getirerek körlemesine çarpışmalara yol açabilir.

Bilim insanlarını asıl endişelendiren Kessler Sendromu tehdidi. Bu senaryoda yörüngedeki bir çarpışma büyük miktarda enkaz yaratır ve bu enkazların diğer uydulara çarpmasıyla zincirleme, geri döndürülemez bir reaksiyon başlayabilir; alçak Dünya yörüngesi kullanılamaz hale gelebilir ve internet, GPS ile hava tahmini sistemleri çökebilir.

2025 yılında gerçekleşen 324 fırlatma yeni bir rekor oluşturdu. Yörüngedeki ticarileşme ve yoğunlaşma devam ettikçe CRASH Clock’un süresi daha da kısalacak ve uzmanlar geri döndürülemez bir çarpışma silsilesinin erken aşamalarında olunabileceği uyarısında bulunuyor.

Eğer uydular teknik arıza, siber saldırı veya şiddetli bir güneş fırtınası nedeniyle devre dışı kalırsa, operatörlerin müdahale etmek için artık sadece birkaç günü olacak.